Çocukların Zihinsel Gelişimi

Herkesin bildiği gibi, çocukların gelişimi evreler halinde gerçekleşir ve bu evreler farklı gelişim modellerinde çok farklı isimlerle tanımlanır.Bizim psiko-sosyal gelişim modelimizi diğer modellerden ayıran en önemli fark; çocuğun doğasında var olan üç ana potansiyelin (fiziksel potansiyel,duygusal potansiyel ve zihinsel potansiyel) ve bu üç potansiyel içinde saklı olan kapasite ve yeteneklerin ortaya çıkış ve gelişim süreçleriyle , bunların entegrasyonunun bütünü göz önünde bulundurularak hazırlanmış olmasıdır.

Bu üç potansiyelin biyolojik sistemdeki karşılığı hem beynin yapısında ve gelişiminde hem de erişkin insanın sahip olduğu donanımda çok rahat gözlenir.

İnsan beyni üç farklı bölümün (reptilian, limbik sistem, neo-korteks) ve fonksiyonun uyumlu şekilde çalştığı bütüncül bir sistemdir.Bu istemin nasıl işlendiği sağlıklı şekilde bilidnmeden çouk eğitiminde verim elde edilmesi zor görünmektedir.Bundan dolayı beynin bu üç bölümünü kısaca sizlere tanıtalım:

Reptilian ( Arka Beyin ) ;

Fiziksel potansiyelin beyindeki iz düşümüdür.Doğumla birlikte çocukta en aktif olan reptilian(arka beyin)dır.Burası,canlıın üreme, yeme-içme,barınma gibi yaşamını mümkün kılan sistemlerin otomatik olarak yürütüldüğü bölümdür.Maslow pramidindeki ilk basamak burayı ifade etmektedir.Kalbin çalışması,sindirim sistemide buradan kontrol edilir.

Beynin bu bölümünde öğrenme  taklitle ve görüp yaşayarak olmaktadır.Kişinin yaşamını kolaylaştırır ve hayata uyumunu sağlar.Doğru,yanlış yoktur.Onun için sigara,alkol gibi kötü alışkanlıklar beynin bu bölümüyle öğrenilir.(Arkadaşı taklit ederek öğreniyor.)

Çocuk adabımuaşereti ve kurallara uymayı da beynin bu bölümüyle öğrenir.Çünkü beynin bu bölümü ayakta kalmak ister.Bunun içinde ‘Benim burada yaşamam için böyle yapmam lazım.’ Mesajı gönderir.Kurallara uymayı sağlar.

Burada öğrenme beş duyuyla gerçekleşmektedir.İç güdüsel davranışlar buradan yürütülür.Bu merkezle öğrenilen öğrenmede dikkat yoktur.Bu yüzden buranın gerçekleştirdiği öğrenmeler beton gibi kalıcı olmaktadır.

Bu beynin sağlıklı işlemesi için;

a)      Öğrenme ortamları sınıfların korkudan endişeden,kaygıdan uzak olması gerekiyor.Çünkü sistem yaşamak istiyor,kendini garantide hissetmek istiyo ve korkarsa öğretene karşı kendini kapatıyor

b)     Sağlıklı modeller sunulmalıdır.Çünkü taklit etme özelliği vardır.

c)      Fiziksel ihtiyaçlar göz önünde bulundurulmalıdır.Misyoner faaliyetlerin başarıya ulaşmasının ardında arka beynin ihtiyaçlarının karşılanması (karnını doyurmak,sağlık hizmetleri ve barındırma gibi ) yatmaktadır.

Limbik Sistem (Orta Beyin);

Duyguların üretildiği,ateşlendiği,yönlendirildiği,sınıflandığı ve arka beyne iletildiği bölümdür.Çocukta kalıcı öğrenme sağlamak istiyorsanız limbik sistemi ateşleyen;merak,heyecan,neşe,istek gibi duyguları uyandırarak eğitim vermelisiniz.Çünkü duyguların ateşlendiği öğrenmeler sıfır tekrarlı öğrenmelerdir.Yoğun duygular, kalıcı öğrenmenin temelini oluşturur.Öfke,zevk,sevinç hep beynin bu bölümünde üretilir.Onun için limbik sistem duygusal potansiyelin beyindeki iz düşümüdür.

Limbik sistem aynı zamanda ödüllendirme merkezi olarakda geçiyor.Limbik sistem hoşuna giden olayların tekrar yaşanmasını ister.Bu alışkanlıkları doğurur ve aynı zamanda bağımlılığında merkezidir.Çünkü hoşa giden şey istenmeye devam etmektedir.Bağımlılıklarda burada oluşur.Ödül olmazsa sistem kapanır.

Neo-Korteks (Ön Beyin);

Zihinsel potansiyelin beyindeki iz düşümüdür.eynin bu kısmı insanlarda aşırı gelişmiştir.Bizim hayvanlardan farkımızı bu konu oluşturur.Beyine , konuşma, bilinç,irade , kavram oluşturma,bildiğinin farkında olma, akıl yütürme gibi fonksiyonların icra eğildiği merkezdir.Sistemli düşünmenin merkezide burasıdır.Neo-korteks, entelektüel boyuttan ,ibaret değildir.Sadece sembol üreten ve sembol manipüle eden bir kabiliyet de değildir.Hatta onu veri toplayan ve veri analiz eden bir yapı olarak tanımlama da eksik olur.Eğer neo-korteks’n katkılarını bu basit fakültelerden birine indirgereniz ; kendinizi de bir insan konumundan bir bilgisayar konumuna indirgemiş olursunuz.Neo-korteks’in en önemli katkısı bütünü algılama ve bütünü algılayabilmeden doğan bilgeliktir.Bunun sayesinde çocuk yaşadıpı her dönemde fıtratına konan bilgelikleri fark edeilir ve geçmiş toplumların ,kültürlerin ürettiği bilglerikleri anlama imkanına kavuşur.

Bireysel ve toplumsal başarı için bu üç potansiyelin ve beyindeki iz düşümleri olan üç merkezin fonksiyonlarının göz önünde bulundurulması şarttır.Çünkü sistem bir bütündür.Her birisinin ayrı ayrı katkı payı bulunmaktadır.Eğer içinde yaşanılan toplum Neo-korteks’le ilişkili öğrenimleri(felsefi,soyut,akedemik,bilimsel)teşvik ediyorsa ve limbik sistemde mükafat,ödül oluşturuyorsa ve arka beyin bunları yaptığı zaman biyolojik gereksinmelerini daha iyi karşılıyorsa(daha iyi maaş,daha iyi ev) o zaman başarı otomatiken gelecektir.

Yapılan araştırmalar göstermektedirki;insanlar beyinlerinin bu iç bölümünden birisini daha baskın, diğer ikisinden birini yardımcı , diğerinide çekinik konumda kullanmaktadırlar.Bunların baskınlığı düzeyinde insanlar üç grupta ele alınabilmektedir:

a)      Fiziksel potansiyeli ön planda olan insanlar (Reptilan merkezli insanlar)

b)     Duygusal potansiyeli ön planda olan insanlar (Limbik sistem merkezli insanlar)

c)      Zihinsel potansiyeli ön planda olan insanlar (Neo-korteks merkezli insanlar)

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*


Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.